بایگانی برچسب‌ها: رها اعتمادی

فیلم یک طرفه «من و تو» درباره رضا شاه

reza shahفیلم سفارشی من و تو با نام «رضا شاه» را دیدم. این هر چیزی بود به جز مستند. مستند تعریف و مشخصات خاصی دارد، کل منابع استفاده شده که در پایان فیلم ذکر شده بود ۴ تا کتاب اکثرا خاطرات نزدیکان و خانواده پهلوی بوده است!! بد نیست یک کسی به مسئولان «من و تو» گوشزد کند که مستند چیست و این چیزی که اینها ساخته اند و البته قبلا هم به همت رها اعتمادی برای محمد رضا شاه ساخته بودند (از تهران تا قاهره)، اسمش مستند نیست! حداکثر یک روایت تاریخی است که یک گروه خاص (طرفداران دیکتاتوری پهلوی) ارائه میکنند! مستند چیزی است که بر اساس مدارک و شواهد مورخان و تاریخ دانان معتبر و بی طرف ساخته میشود و از آن مهمتر نظر هر دو گروه طرفدار و مخالف به شکل بی طرفانه شنیده و آنهایی که واقعیت است بدون کم و کاست بازتاب داده میشود.

در این فیلم تنها به دستاوردهای دوران سلطنت رضا شاه پرداخته شده بود و کوچکترین اشاره ای به فساد دربار و شخص شاه، استبداد رضا شاه، و سرکوب وحشتناکی که بر کلیه اشخاص و گروههای منتقد و مخالف در دوران او و به ویژه از ۱۳۱۱ به بعد صورت گرفت، نشده بود! حالا بنده یک سوالی دارم! مگر فقط دستاوردهای مادی و راه و جاده و اینها ملاک است؟! اگر اینگونه است که همین آخوندهای متحجر و وحشی حاکم بر ایران هم کم خدمات نداشته اند! مگر در همین حکومت آخوندی کم سد و جاده و بزرگراه و دانشگاه و کارخانه صنعتی و اینها ساخته شده؟ مگر نه اینکه تقریبا به همه ایران، برق و آب و گاز و تلفن رسانده شده است؟! مگر نه اینکه میلیونها نفر دانشجو داریم؟! پس لابد بر طبق منطق مسئولان من و تو، آخوندها هم «پدر ایران مدرن» در دهه های اخیر هستند!! آخه این چه منطقیه؟! مگر میشود جنایتها و سرکوبها و زندانها و شکنجه ها و فسادها و دزدی ها و رشوه ها و حق خوری ها را ندید و فقط راه و جاده و راه آهن و ظواهر پیشرفت را دید؟!

یرواند آبراهامیان تاریخ دان برجسته دانشگاه های پرینستون و آکسفورد در صفحه ۱۳۹ کتاب «تاریخ ایران مدرن»» به یک نمونه از فساد رضا شاه اشاره میکند. او به نقل از یکی از مورخان هوادار رضا شاه (تاکید میکنم هوادار!) مینویسد که هنگام مرگ، رضا شاه حدود ۳ میلیون پوند پول ثروت داشته و حدود ۱ و نیم میلیون هکتار زمین حاصلخیز به ویژه در مازندران را در دوران سلطنت خود تصاحب کرده بوده است!! بماند که روزنامه واشنگتن پست آمریکا موجودی حسابهای رضا شاه در خارج از ایران را دستکم ۲۰ میلیون دلار برآورده کرده بوده است! رقمی که با توجه به ۱۸ برابر بودن ارزش دلار ۷۰ سال پیش نسبت به حال حاضر، به رقم نجومی ۳۶۰ میلیون دلار فعلی میرسد! (اسناد مربوطه و اطلاعات بیشتر در این لینک)

درباره سرکوب شدید مخالفان و منتقدان توسط رضا شاه هم که اسناد و مدارک غیر قابل انکاری وجود دارد. اکثرا یا زندانی شدند یا کشته شدند یا به مناطق دورافتاده تبعید شدند! حتی همین اطرافیان رضا شاه مثل تیمورتاش و داور و بسیاری دیگر که اسمشان در این فیلم هم آمد و جزو افراد بسیار نزدیک به شاه و در زمره معتمدان او بودند هم در سالهای پایانی مورد غضب شاهِ تمامیت خواه قرار گرفتند و یا ترور شدند یا به زندان افتادند و یا به شکل مرموزی سر به نیست شدند! این فیلم سفارشی به هیچ کدام از اینها اشاره نمیکند!

در ضمن در ابتدای این فیلم در ۲ قسمت به دکتر محمد مصدق -اولین دارنده دکترای حقوق در ایران- اشاره شد. جالب است بدانید که مصدق در دوران سلطنت رضا شاه تنها به صرف اینکه حاضر به پذیرش پست وزارت نشد و جزو منتقدان شاه محسوب می گردید به مدت ۱۶ سال از سال ۱۳۰۳ تا ۱۳۱۹ در حبس خانگی بود. سپس در سال ۱۳۱۹، رضا شاه حتی مصدقِ در حبس خانگی را هم نتوانست تاب بیاورد و او را برای مدت ۶ ماه به زندان انداخت. تمام اینها مستند است بروید بخش مربوط به «دکتر محمد مصدق» جلد اول کتاب Eminent Persians اثر دکتر عباس میلانی را بخوانید این موضوع در آن کتاب هم آمده است!

لازم به تاکید مجدد نیست که رضا شاه خدمات خوبی در مجهز کردن ایران به سخت افزار مدرنیته ارائه کرد اما نباید نقاط منفی او را نادیده گرفت! اصولا من معتقدم که نباید تاریخ را سیاه و سفید دید، اشکال اکثر ما ایرانی ها این است که تمایل داریم از یک فرد فرشته یا شیطان بسازیم! این چنین چیزی امکان پذیر نیست! تاریخ و شخصیت های تاریخی خاکستری اند و باید هم نقاط مثبت را دید هم عملکرد منفی را! تاریخ را سیاه و سفید نگاه نکنیم!

در پایان متاسفم که شبکه تلویزیونی پر بیننده من و تو -که من خودم هم به برنامه هایش علاقه زیادی دارم-، حاضر نشد فیلمی به معنای واقعی مستند و بی طرفانه از دوران سلطنت رضا شاه بسازد و به ارائه نمایشی سفارشی گونه که صرفا نقاط مثبت را در بر میگرفت، بسنده کرد، دقیقا شبیه فیلم قبلی با عنوان «از تهران تا قاهره» که در آن تنها از یک زاویه به قضیه پرداخته و تنها به بازتاب سخنان و درد دلهای بیوه شاه سابق بسنده شده بود!! نگویید شاید بلد نیستند مستند بسازند که اتفاقا به نظرم اگر بخواهند خیلی خوب بلدند چرا که مستند ۳۷ روز (درباره نخست وزیری زنده یاد بختیار) را خیلی خوب ساخته بودند!

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: